اعمال ماه شعبان المعظم

فضیلت ماه شعبان

شعبان ماه بسیار شریفى است و به حضرت سید انبیاء صَلَّى اللهِ عَلِیهِ وَ آله منسوب است و آن حضرت این ماه را روزه مى‌گرفت و به ماه رمضان وصل مى‌كرد و مى‌فرمود شعبان، ماه من است هر كه یك روز از ماه مرا روزه بگیرد بهشت برای او واجب می‌شود و از حضرت صادق علیه السلام روایت شده است كه چون ماه شعبان فرا می‌رسید امام زین العابدین علیه السلام اصحاب خود را جمع مى‌نمود و مى‌فرمود اى اصحاب من مى‌دانید این چه ماهى است؟ این ماه شعبان است و حضرت رسول صلى الله علیه و آله مى‌فرمود شعبان ماه من است پس در این ماه براى جلب محبت پیغمبر خود و براى تقرّب به سوى پروردگار خود روزه بدارید. به حقّ آن خدایى كه جان علىّ بن الحسین به دست قدرت اوست سوگند یاد مى‌كنم كه از پدرم حسین بن على علیهماالسلام شنیدم كه فرمود شنیدم از امیرالمؤمنین علیه السلام كه هر كه روزه بگیرد در ماه شعبان براى جلب محبّت پیغمبر خدا و تقرّب به سوى خدا؛ خداوند او را دوست می‌دارد و در روز قیامت كرامت خود را نصیب او می‌گرداند و بهشت را براى او واجب می‌کند.

شیخ از صفوان جمال روایت كرده كه گفت : حضرت صادق علیه السلام به من فرمود كسانى را كه در اطراف تو هستند را بر روزه گرفتن در ماه شعبان ترغیب کن. گفتم فدایت شوم مگر در فضیلت آن چیزى هست؟ فرمود بله همانا كه رسول خدا صلى الله علیه و آله هر گاه هلال ماه شعبان را مى‌دید به مُنادیى امر مى‌فرمود كه در مدینه ندا مى‌كرد: اى اهل مدینه من رسولم از جانب رسول خدا صلى الله علیه و آله به سوى شما. ایشان مى‌فرماید آگاه باشید همانا شعبان ماه من است پس خدا رحمت كند كسى را كه یارى كند مرا بر ماه من یعنى روزه در آن ماه روزه بگیرد.

سپس از حضرت صادق علیه السلام و ایشان از امیرالمؤمنین علیه السلام نقل کرد که مى‌فرمود: از زمانى كه شنیدم منادى رسول خدا صلى الله علیه و آله ندا كرد در ماه شعبان، ترک نشد از من روزه شعبان و ترک نخواهد شد از من تا مدتى كه حیات دارم ان شاء الله تعالى.

سپس مى‌فرمود كه روزه دو ماه شعبان و رمضان توبه و مغفرت از خدا است.

اعمال این ماه شریف بر دو قِسم است: اعمال مشتركه و اعمال مختصه .

اعمال مشتركه ماه شعبان

1- هر روز هفتاد مرتبه ذکر «اَسْتَغْفِرُاللهَ وَ اَسْئَلُهُ التَّوْبَةَ» گفته شود.

2- هر روز هفتاد مرتبه ذکر « اَسْتَغْفِرُاللهَ الَّذى لا اِلهَ اِلاّ هُوَ الرَّحْمنُ الرَّحیمُ الْحَىُّ الْقَیّوُمُ وَ اَتُوبُ اِلَیْهِ» گفته شود. و در بعضى روایات "الْحَىُّ الْقَیُّومُ" پیش از "الرَّحْمنُ الرَّحیمُ" است و عمل به هر دو خوبست و از روایات استفاده مى‌شود كه بهترین دعاها و ذكرها در این ماه استغفار است و هر كس هر روز در این ماه هفتاد مرتبه استغفار كند مثل آن است كه هفتاد هزار مرتبه در ماه‌هاى دیگر استغفار كند.

3- صدقه دادن در این ماه اگرچه به اندازه نصف دانه خرمایى باشد، خوب است و خداوند بدن صدقه دهنده را بر آتش جهنم حرام می‌کند. از حضرت صادق علیه السلام نقل شده است كه آن حضرت در باب فضیلت روزه رجب فرمود چرا غافلید از روزه شعبان؟ راوى عرض كرد یابن رسول الله چه ثوابی دارد كسى كه یك روز از شعبان را روزه بگیرد؟

حضرت فرمود به خدا قسم بهشت ثواب اوست.

عرض كرد یابن رسول الله بهترین اعمال در این ماه چیست؟ فرمود: صدقه دادن و استغفار . هر كس  در ماه شعبان صدقه دهد، خداوند آن صدقه را رشد دهد همچنان كه یكى از شما شتر تازه متولد شده‌ای را تربیت مى‌كند تا آن كه در روز قیامت به صدقه دهنده برسد در حالتى كه به اندازه كوه اُحُد شده باشد.

4- در کل این ماه هزار بار ذکر « لا اِلهَ اِلا اللهُ وَلا نَعْبُدُ اِلاّ اِیّاهُ مُخْلِصینَ لَهُ الدّینَ وَ لَوُ كَرِهَ الْمُشْرِكُونَ » را كه ثواب بسیار دارد؛ گفته شود. از جمله آن كه عبادت هزار ساله در نامه عملش نوشته شود.

5- در هر پنجشنبه این ماه دو ركعت نماز اقامه شود؛ که در هر ركعت بعد از حمد، صد مرتبه سوره توحید و بعد از سلام صد بار صلوات فرستاده شود تا حق تعالى هر حاجتى که دارد را برآورد. چه در امور دنیوی و یا  در امور معنوی. و نیز روزه این ماه فضیلت بسیار دارد و روایت شده كه در هر روز پنجشنبه ماه شعبان آسمان‌ها را زینت مى‌كنند. پس ملائكه عرض مى‌كنند خداوندا بیامرز روزه‌داران این روز را و دعاى ایشان را مستجاب گردان و در روایت نبوى آمده است كه هر كه روز دوشنبه و پنجشنبه شعبان را روزه بگیرد حقّ‌تعالى بیست حاجت از حوائج دنیا و بیست حاجت از حاجت‌هاى آخرت او را برآورد.

6- در این ماه صلوات بسیار فرستاده شود .

7- در هر روز از شعبان در هنگام ظهر و در شب نیمه آن صلوات هر روز شعبان که از امام سجاد علیه‌السلام روایت شده، خوانده شود که به شرح ذیل است :

اَللّهُمََّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ و َآلِ مُحَمَّدٍ شَجَرَةِ النُّبُوَّةِ وَ مَوْضِعِ الرِّسالَةِ وَ مُخْتَلَفِ الْمَلاَّئِكَةِ وَ مَعْدِنِ الْعِلْمِ وَ اَهْلِ بَیْتِ الْوَحْىِ. اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ و َآلِ مُحَمَّدٍ الْفُلْكِ الْجارِیَةِ فِى اللُّجَجِ الْغامِرَةِ یَامَنُ مَنْ رَكِبَها وَ یَغْرَقُ مَنْ تَرَكَهَا الْمُتَقَدِّمُ لَهُمْ مارِقٌ وَالْمُتَاَخِّرُ عَنْهُمْ زاهِقٌ وَاللاّزِمُ لَهُمْ لاحِقٌ.

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الْكَهْفِ الْحَصینِ وَ غِیاثِ الْمُضْطَرِّ الْمُسْتَكینِ وَ مَلْجَاءِ الْهارِبینَ وَ عِصْمَةِ الْمُعْتَصِمینَ. اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ صَلوةً كَثیرَةً تَكُونُ لَهُمْ رِضاً وَ لِحَقِّ مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ اَداَّءً وَ قَضاَّءً بِحَوْلٍ مِنْكَ وَ قُوَّةٍ یا رَبَّ الْعالَمینَ.

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ الطَّیِّبینَ الاْبْرارِ الاْخْیارِ الَّذینَ اَوْجَبْتَ حُقُوقَهُمْ وَ فَرَضْتَ طاعَتَهُمْ وَ وِلایَتَهُمْ. اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَاعْمُرْ قَلْبى بِطاعَتِكَ وَلا تُخْزِنى بِمَعْصِیَتِكَ وَارْزُقْنى مُواساةَ مَنْ قَتَّرْتَ عَلَیْهِ مِنْ رِزْقِكَ بِما وَسَّعْتَ عَلَىَّ مِنْ فَضْلِكَ وَ نَشَرْتَ عَلَىَّ مِنْ عَدْلِكَ وَ اَحْیَیْتَنى تَحْتَ ظِلِّكَ وَ هذا شَهْرُ نَبِیِّكَ سَیِّدِ رُسُلِكَ شَعْبانُ الَّذى حَفَفْتَهُ مِنْكَ بِالرَّحْمَةِ وَالرِّضْوانِ الَّذى كانَ رَسُولُ اللهِ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِ وَ آلِه وَ سَلَّمَ یَدْاَبُ فى صِیامِهِ وَ قِیامِهِ فى لَیالیهِ وَ اَیّامِهِ بُخُوعاً لَكَ فى اِكْرامِهِ وَاِعْظامِهِ اِلى مَحَلِّ حِمامِهِ.

اَللّهُمَّ فَاَعِنّا عَلَى الاِْسْتِنانِ بِسُنَّتِهِ فیهِ وَ نَیْلِ الشَّفاعَةِ لَدَیْهِ اَللّهُمَّ وَاجْعَلْهُ لى شَفیعاً مُشَفَّعاً وَ طَریقاً اِلَیْكَ مَهیَعاً وَاجْعَلْنى لَهُ مُتَّبِعاً حَتّى اَلْقاكَ یَوْمَ الْقِیمَةِ عَنّى راضِیاً وَ عَنْ ذُنُوبى غاضِیاً قَدْ اَوْجَبْتَ لى مِنْكَ الرَّحْمَةَ وَالرِّضْوانَ وَ اَنْزَلْتَنى دارَ الْقَرارِ وَ مَحَلَّ الاْخْیارِ .

8- در این ماه مناجات شعبانیه خوانده شود. این مناجات از ابن خالویه نقل شده و گفته این مناجات حضرت امیرالمؤمنین و امامان است.

اَللّهُمَّ صَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَاسْمَعْ دُعائى اِذا دَعَوْتُكَ وَاْسمَعْ نِدائى اِذا نادَیْتُكَ وَاَقْبِلْ عَلىَّ اِذا ناجَیْتُكَ فَقَدْ هَرَبْتُ اِلَیْكَ وَ وَقَفْتُ بَیْنَ یَدَیكَ مُسْتَكیناً لَكَ مُتَضرِّعاً اِلَیْكَ راجِیاً لِما لَدَیْكَ ثَوابى وَ تَعْلَمُ ما فى نَفْسى وَ تَخْبُرُ حاجَتى وَ تَعْرِفُ ضَمیرى وَلا یَخْفى عَلَیْكَ اَمْرُ مُنْقَلَبى وَ مَثْواىَ وَ ما اُریدُ اَنْ اُبْدِئَ بِهِ مِنْ مَنْطِقى واَتَفَوَّهُ بِهِ مِنْ طَلِبَتى وَ اَرْجُوهُ لِعاقِبَتى وَ قَدْ جَرَتْ مَقادیرُكَ عَلَىَّ یا سَیِّدى فیما یَكُونُ مِنّى اِلى آخِرِ عُمْرى مِنْ سَریرَتى وَ عَلانِیَتى وَ بِیَدِكَ لا بِیَدِ غَیْرِكَ زِیادَتى وَ نَقْصى وَ نَفْعى وَ ضَرّى اِلهى اِنْحَرَمْتَنى فَمَنْ ذَاالَّذى یَرْزُقُنى وَ اِنْ خَذَلْتَنى فَمَنْ ذَاالَّذى یَنْصُرُنى.

اِلهى اَعُوذُبِكَ مِنَ غَضَبِكَ وَ حُلُولِ سَخَطِكَ اِلهى اِنْ كُنْتُ غَیْرَ مُسْتَاْهِلٍ لِرَحْمَتِكَ فَاَنْتَ اَهْلٌ اَنْ تَجُودَ عَلىَّ بِفَضْلِ سِعَتِكَ اِلهى كَاَنّى بِنَفْسى واقِفَةٌ بَیْنَ یَدَیْكَ وَ قَدْ اَظَلَّها حُسْنُ تَوَكُّلى عَلَیْكَ فَقُلْتَ ما اَنْتَ اَهْلُهُ وَ تَغَمَّدْتَنى بِعَفْوِكَ اِلهى اِنْ عَفَوْتَ فَمَنْ اَوْلى مِنْكَ بِذلِكَ وَ اِنْ كانَ قَدْ دَنا اَجَلى وَ لَمْ یُدْنِنى مِنْكَ عَمَلى فَقَدْ جَعَلْتُ الاِقْرارَ بِالذَّنْبِ اِلَیْكَ وَسیلَتى.

اِلهى قَدْ جُرْتُ عَلى نَفْسى فِى النَّظَرِ لَها فَلَهَا الْوَیْلُ اِنْ لَمْ تَغْفِرْ لَها اِلهى لَمْ یَزَلْ بِرُّكَ عَلَىَّ اَیّامَ حَیوتى فَلا تَقْطَعْ بِرَّكَ عَنّى فى مَماتى اِلهى كَیْفَ آیَسُ مِنْ حُسْنِ نَظَرِكَ لى بَعْدَ مَماتى وَ اَنْتَ لَمْ تُوَلِّنى اِلاّ الْجَمیلَ فى حَیوتى اِلهى تَوَلَّ مِنْ اَمْرى ما اَنْتَ اَهْلُهُ وَعُدْ عَلَىَّ بِفَضْلِكَ عَلى مُذْنِبٍ قَدْ غَمَرَهُ جَهْلُهُ اِلهى قَدْ سَتَرْتَ عَلَىَّ ذُنُوباً فِى الدُّنْیا وَ اَنَا اَحْوَجُ اِلى سَتْرِها عَلَىَّ مِنْكَ فى الاُْخْرى اِذْ لَمْ تُظْهِرْها لاَِحَدٍ مِنْ عِبادِكَ الصّالِحینَ فَلا تَفْضَحْنى یَوْمَ الْقِیمَةِ عَلى رُؤُسِ الاْشْهادِ اِلهى جُودُكَ بَسَطَ اَمَلى وَ عَفْوُكَ اَفْضَلُ مِنْ عَمَلى اِلهى فَسُرَّنى بِلِقاَّئِكَ یَوْمَ تَقْضى فیهِ بَیْنَ عِبادِكَ اِلهى اعْتِذارى اِلَیْكَ اِعْتِذارُ مَنْ لَمْ یَسْتَغْنِ عَنْ قَبُولِ عُذْرِهِ فَاقْبَلْ عُذْرى یا اَكْرَمَ مَنِ اعْتَذَرَ اِلَیْهِ الْمُسیئُونَ.

اِلهى لا تَرُدَّ حاجَتى وَلا تُخَیِّبْ طَمَعى وَلا تَقْطَعْ مِنْكَ رَجاَّئى وَ اَمَلى اِلهى لَوْ اَرَدْتَ هَوانى لَمْ تَهْدِنى وَ لَوْ اَرَدْتَ فَضیحَتى لَمْ تُعافِنى. اِلهى ما اَظُنُّكَ تَرُدُّنى فى حاجَةٍ قَدْ اَفْنَیْتُ عُمْرى فى طَلَبِها مِنْكَ اِلهى فَلَكَ الْحَمْدُ اَبَداً اَبَداً داَّئِماً سَرْمَداً یَزیدُ وَلا یَبیدُ كَما تُحِبُّ وَ تَرْضى اِلهى اِنْ اَخَذْتَنى بِجُرْمى اَخَذْتُكَ بِعَفْوِكَ وَ اِنْ اَخَذْتَنى بِذُنُوبى اَخَذْتُكَ بِمَغْفِرَتِكَ وَ اِنْ اَدْخَلْتَنىِ النّارَ اَعْلَمْتُ اَهْلَها اَنّى اُحِبُّكَ اِلهى اِنْ كانَ صَغُرَ فى جَنْبِ طاعَتِكَ عَمَلى فَقَدْ كَبُرَ فى جَنْبِ رَجاَّئِكَ اَمَلى اِلهى كَیْفَ اَنْقَلِبُ مِنْ عِنْدِكَ بِالْخَیْبَةِ مَحْروماً وَ قَدْ كانَ حُسْنُ ظَنّى بِجُودِكَ اَنْ تَقْلِبَنى بِالنَّجاةِ مَرْحُوما.ً

 اِلهى وَ قَدْ اَفْنَیْتُ عُمْرى فى شِرَّةِ السَّهْوِ عَنْكَ وَ اَبْلَیْتُ شَبابى فى سَكْرَةِ التَّباعُدِ مِنْكَ اِلهى فَلَمْ اَسْتَیْقِظْ اَیّامَ اغْتِرارى بِكَ وَ رُكُونى اِلى سَبیلِ سَخَطِكَ. اِلهى وَ اَنَا عَبْدُكَ وَابْنُ عَبْدِكَ قائِمٌ بَیْنَ یَدَیْكَ مُتَوَسِّلٌ بِكَرَمِكَ اِلَیْكَ اِلهى اَنَا عَبْدٌ اَتَنَصَّلُ اِلَیْكَ مِمَّا كُنْتُ اُواجِهُكَ بِهِ مِنْ قِلَّةِ اسْتِحْیائى مِنْ نَظَرِكَ وَ اَطْلُبُ الْعَفْوَ مِنْكَ اِذِ الْعَفْوُ نَعْتٌ لِكَرَمِكَ اِلهى لَمْ یَكُنْ لى حَوْلٌ فَانْتَقِلَ بِهِ عَنْ مَعْصِیَتِكَ اِلاّ فى وَقْتٍ اَیْقَظْتَنى لِمَحَبَّتِكَ وَ كَما اَرَدْتَ اَنْ اَكُونَ كُنْتُ فَشَكَرْتُكَ بِاِدْخالى فى كَرَمِكَ وَ لِتَطْهیرِ قَلْبى مِنْ اَوْساخِ الْغَفْلَةِ عَنْكَ اِلهى اُنْظُرْ اِلَىَّ نَظَرَ مَنْ نادَیْتَهُ فَاَجابَكَ وَاْستَعْمَلْتَهُ بِمَعُونَتِكَ فَاَطاعَكَ یا قَریبَاً لا یَبْعُدُ عَنِ المُغْتَرِّ بِهِ وَ یا جَواداً لایَبْخَلُ عَمَّنْ رَجا ثَوابَهُ. اِلهى هَبْ لى قَلْباً یُدْنیهِ مِنْكَ شَوْقُهُ وَ لِساناً یُرْفَعُ اِلَیْكَ صِدْقُهُ وَ نَظَراً یُقَرِّبُهُ مِنْكَ حَقُّهُ اِلهى إنَّ مَنْ تَعَرَّفَ بِكَ غَیْرُ مَجْهُولٍ وَ مَنْ لاذَ بِكَ غَیْرُ مَخْذُولٍ وَ مَنْ اَقْبَلْتَ عَلَیْهِ غَیْرُ مَمْلُوكٍ. اِلهى اِنَّ مَنِ انْتَهَجَ بِكَ لَمُسْتَنیرٌ وَ اِنَّ مَنِ اعْتَصَمَ بِكَ لَمُسْتَجیرٌ وَ قَدْ لُذْتُ بِكَ یا اِلهى فَلا تُخَیِّبْ ظَنّى مِنْ رَحْمَتِكَ وَلا تَحْجُبْنى عَنْ رَاْفَتِكَ اِلهى اَقِمْنى فى اَهْلِ وِلایَتِكَ مُقامَ مَنْ رَجَا الزِّیادَةَ مِنْ مَحَبَّتِكَ اِلهى وَ اَلْهِمْنى وَ لَهاً بِذِكْرِكَ اِلى ذِكْرِكَ وَ هِمَّتى فى رَوْحِ نَجاحِ اَسْماَّئِكَ وَ مَحَلِّ قُدْسِكَ.

اِلهى بِكَ عَلَیْكَ اِلاّ اَلْحَقْتَنى بِمَحَلِّ اَهْلِ طاعَتِكَ وَالْمَثْوَى الصّالِحِ مِنْ مَرْضاتِكَ فَاِنّى لا اَقْدِرُ لِنَفْسى دَفْعاً وَلا اَمْلِكُ لَها نَفْعاً اِلهى اَنَا عَبْدُكَ الضَّعیفُ الْمُذْنِبُ وَ مَمْلُوكُكَ الْمُنیبُ فَلا تَجْعَلْنى مِمَّنْ صَرَفْتَ عَنْهُ وَجْهَكَ وَ حَجَبَهُ سَهْوُهُ عَنْ عَفْوِكَ اِلهى هَبْ لى كَمالَ الاِنْقِطاعِ اِلَیْكَ وَ اَنِرْ اَبْصارَ قُلُوبِنا بِضِیاَّءِ نَظَرِها اِلَیْكَ حَتّى تَخْرِقَ اَبْصارُ الْقُلوُبِ حُجُبَ النُّورِ فَتَصِلَ اِلى مَعْدِنِ الْعَظَمَةِ وَ تَصیرَ اَرْواحُنا مُعَلَّقَةً بِعِزِّ قُدْسِكَ اِلهى وَاجْعَلْنى مِمَّنْ نادَیْتَهُ فَاَجابَكَ وَلاحَظْتَهُ فَصَعِقَ لِجَلالِكَ فَناجَیْتَهُ سِرّاً وَ عَمِلَ لَكَ جَهْراً.

اِلهى لَمْ اُسَلِّطْ عَلى حُسْنِ ظَنّى قُنُوطَ الاْیاسِ وَلاَ انْقَطَعَ رَجاَّئى مِنْ جَمیلِ كَرَمِكَ اِلهى اِنْ كانَتِ الْخَطایا قَدْ اَسْقَطَتْنى لَدَیْكَ فَاصْفَحْ عَنّى بِحُسْنِ تَوَكُّلى عَلَیْكَ اِلهى اِنْ حَطَّتْنِى الذُّنُوبُ مِنْ مَكارِمِ لُطْفِكَ فَقَدْ نَبَّهَنِى الْیَقینُ اِلى كَرَمِ عَطْفِكَ اِلهى اِنْ اَنامَتْنِى الْغَفْلَةُ عَنِ الاِسْتْعِدادِ لِلِقاَّئِكَ فَقَدْ نَبَّهَنِى الْمَعْرِفَةُ بِكَرَمِ آلاَّئِكَ اِلهى اِنْ دَعانى اِلَى النّارِ عَظیْمُ عِقابِكَ فَقَدْ دَعانى اِلَى الْجَنَّةِ جَزیلُ ثَوابِكَ.

اِلهى فَلَكَ اَسْئَلُ وَ اِلَیْكَ اَبْتَهِلُ وَ اَرْغَبُ وَ اَسْئَلُكَ اَنْ تُصَلِّىَ عَلى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ اَنْ تَجْعَلَنى مِمَّنْ یُدیمُ ذِكَرَكَ وَلا و یَنْقُضُ عَهْدَكَ وَلا یَغْفُلُ عَنْ شُكْرِكَ وَلا یَسْتَخِفُّ بِاَمْرِكَ اِلهى وَ اَلْحِقْنى بِنُورِ عِزِّكَ الاْبْهَجِ فَاَكُونَ لَكَ عارِفاً وَ عَنْ سِواكَ مُنْحَرِفاً وَ مِنْكَ خاَّئِفاً مُراقِباً یا ذَاالْجَلالِ وَالاِْكْرامِ وَ صَلَّى اللهُ عَلى مُحَمَّدٍ رَسُولِهِ وَ الِهِ الطّاهِرینَ وَ سَلَّمَ تَسْلیماً كَثیراً.

این از مناجات‌هاى جَلیلُ الْقَدْر اَئمه عَلیهمُ السلام است.

اعمال مُختصّه ماه شعبان

شب اوّل

دوازده ركعت که در هر رکعت حمد یک مرتبه و یازده مرتبه توحید خوانده شود.

روز اوّل

1- روزه‌ این روز فضیلت بسیار دارد و از حضرت صادق علیه السلام روایت شده كه هر كه روز اوّل شعبان را روزه بگیرد براى او بهشت واجب می‌شود.

2- سید بن طاوس از حضرت رسول صَلَّى اللهِ علیه و آله براى كسى كه سه روز اوّل این ماه را روزه بگیرد ثواب بسیارى نقل كرده است.

3- در شب‌هاى سه روز اول دو ركعت نماز وارد شده که در هر ركعت حمد یك مرتبه و توحید یازده مرتبه خوانده شود.

روز سوّم

روز سوم، روز مباركى است كه امام حسین بن على علیهماالسلام در این روز متولد گشت. از قاسم بن عَلاء همدانى وكیل امام حسن عسكرى علیه السلام نامه‌ای رسیده که مولاى ما امام حسین علیه‌السلام در روز پنجشنبه سوم شعبان متولد گشت پس این روز را روزه گرفته شود و دعای ذیل در آن روز خوانده شود.

اَللّهُمَّ اِنّى اَسْئَلُكَ بِحَقِّ الْمَوْلُودِ فى هذَا الْیَوْمِ الْمَوْعُودِ بِشَهادَتِهِ قَبْلَ اْستِهْلالِهِ وَ وِلادَتِهِ بَكَتْهُ السَّماَّء ُوَ مَنْ فیها وَالاْرْضُ وَ مَنْ عَلَیْها وَ لَمّا یَُطَاْ لابَتَیْها قَتیلِ الْعَبْرَةِ وَ سَیِّدِ الاُْسْرَةِ الْمَمْدُودِ بِالنُّصْرَةِ یَوْمَ الْكَرَّةِ الْمُعَوَّضِ مِنْ قَتْلِهِ اَنَّ الاْئِمَّةَ مِنْ نَسْلِهِ وَالشِّفاَّءَ فى تُرْبَتِهِ والْفَوْزَ مَعَهُ فى اَوْبَتِهِ والاْوصِیاَّءَ مِنْ عِتْرَتِهِ بَعْدَ قاَّئِمِهِمْ وَ غَیْبَتِهِ حَتّى یُدْرِكُوا الاْوْتارَ وَ یَثْاَروُا الثّارَ وَ یُرْضُوا الْجَبّارَ وَ یَكُونُوا خَیْرَ اَنْصارٍ صَلَّى اللهُ عَلَیْهِمْ مَعَ اْختِلافِ اللَّیلِ وَالنَّهارِ. اَللّهُمَّ فَبِحَقِّهِمْ اِلَیْكَ اَتَوَسَّلُ وَ اَسْئَلُ سُؤالَ مُقْتَرِفٍ مُعْتَرِفٍ مُسیَّئٍ اِلى نَفْسِهِ مِمَّا فَرَّطَ فى یَوْمِهِ وَ اَمْسِهِ یَسْئَلُكَ الْعِصْمَةَ اِلى مَحَلِّ رَمْسِهِ.

اَللّهُمَّ فَصَلِّ عَلى مُحَمَّدٍ وَ عِتْرَتِهِ وَاحْشُرْنا فى زُمْرَتِهِ وَ بَوِّئْنا مَعَهُ دارَ الْكَرامَةِ وَ مَحَلَّ الاِقامَةِ. اَللّهُمَّ وَ كَما اَكْرَمْتَنا بِمَعْرِفَتِهِ فَاَكْرِمْنا بِزُلْفَتِهِ وَارْزُقْنا مُرافَقَتَهُ وَ سابِقَتَهُ وَاجْعَلْنا مِمَّنْ یُسَلِّمُ لاِمْرِهِ وَ یُكْثِرُ الصَّلوةَ عَلَیْهِ عِنْدَ ذِكْرِهِ وَ عَلى جَمیعِ اَوْصِیاَّئِهِ وَ اَهْلِ اَصْفِیاَّئِهِ الْمَمْدُودین مِنْكَ بِالْعَدَدِ الاِْثْنَىْ عَشَرَ النُّجُومِ الزُّهَرِ وَالْحُجَجِ عَلى جَمیعِ الْبَشَرِ. اَللّهُمَّ وَهَبْ لَنا فى هذَا الْیَوْمِ خَیْرَ مَوْهِبَةٍ وَ اَنْجِحْ لَنا فیهِ كُلَّ طَلِبَةٍ كَما وَ هَبْتَ الْحُسَیْنَ لِمُحَمَّدٍ جَدِّهِ وَ عاذَ فُطْرُسُ بِمَهْدِهِ فَنَحْنُ عائِذُونَ بِقَبْرِهِ مِنْ بَعْدِهِ نَشْهَدُ تُرْبَتَهُ وَننْتَظِرُ اَوْبَتَهُ آمینَ رَبَّ الْعالَمینَ .

از امام صادق علیه السلام برای این روز دعایی روایت شده که امام حسین علیه السلام در روز عاشورا خوانده‌اند:

اَللّهُمَّ اَنْتَ مُتَعالِى الْمَكانِ عَظیمُ الْجَبَرُوتِ شَدیدُ الِمحالِ غَنِى َُّعنِ الْخَلایِقِ عَریضُ الْكِبْرِیاَّءِ قادِرٌ عَلى ما تَشاَّءُ قَریبُ الرَّحْمَةِ صادِقُ الْوَعْدِ سابِغُ النِّعْمَةِ حَسَنُ الْبَلاَّءِ قَریبٌ إذا دُعیتَ مُحیطٌ بِما خَلَقْتَ قابِلُ التَّوبَةِ لِمَنْ تابَ اِلَیْكَ قادِرٌ عَلى ما اَرَدْتَ وَ مُدْرِكٌ ما طَلَبْتَ وَ شَكُورٌ اِذا شُكِرْتَ وَ ذَكُورٌ اِذا ذُكِرْتَ اَدْعُوكَ مُحْتاجاً وَ اَرْغَبُ اِلَیْكَ فَقیراً وَ اَفْزَعُ اِلَیْكَ خاَّئِفاً وَ اَبْكى اِلَیْكَ مَكْرُوباً وَ اَسْتَعینُ بِكَ ضَعیفاً وَ اَتوَكَّلُ عَلَیْكَ كافِیاً اُحْكُمْ بَیْنَنا وَ بَیْنَ قَوْمِنا (بِالْحَقِّ) فَاِنَّهُمْ غَرُّونا وَ خَدَعُونا وَ خَذَلُونا وَ غَدَرُوابِنا وَ قَتَلُونا و نَحْنُعِتْرَةُ نَبِیِّكَ وَ وَُلَْدُ حَبیبِكَ مُحَمَّدِ بْنِ عَبْدِاللهِ الَّذِى اصطَفَیْتَهُ بِالرِّسالَةِ وَائْتَمَنْتَهُ عَلى وَحْیِكَ فَاجْعَلْ لَنا مِنْ اَمْرِنا فَرَجاً وَ مَخْرَجاً بِرَحْمَتِكَ یا اَرْحَمَ الرّاحِمینَ .

شب سیزدهم

اولین شب از لَیالى بیض است و كیفیّت نماز امشب و دو شَبِ بعد در ماه رجب گذشت .

منبع:

مفاتیح الجنان

                                                                                التماس دعا

نوشته شده توسط منتظرامام زمان در شنبه دهم مرداد 1388 ساعت 20:4 موضوع مقاله | لینک ثابت

آیا گریه كردن كافیست؟!

چگونه حسینی شویم؟

حادثه کربلا، حادثه‌ای است که دیگر تکرار نمی‌شود و تنها یکبار در سال 61 هجری قمری رخ داده است. اما این حادثه حاوی درس‌ها و محتوای غنی فرهنگ انسانی از سوی امام حسین (علیه‌السلام) و اصحابش می‌باشد و از سوی دیگر شامل وحشیانه‌ترین اعمال پست و غیرانسانی است که از سوی اردوگاه کفر و نفاق یعنی یزید و یارانش اتفاق افتاده است. 

امروز که پس از 1369 سال، این حادثه سینه به سینه و دست به دست به ما رسیده است باید چه کنیم؟ وظیفه ما چیست؟ آیا فقط وظیفه ما اینست كه با فرارسیدن ماه محرم شهر را سیه‌پوش کنیم و بیرق‌های عزا بپا کنیم و لباس مشکی بر تن کنیم و ماتم گرفته و گریه کنیم؟!

در این شکی نیست که برای حفظ و برپایی شعائر الهی باید قطعاً این کارها انجام شود. ولی سوال ما اینست که باید به اینها بسنده شود؟!

پر واضح است که در چنین حادثه‌ای بس عظیم، درس‌های بسیاری نهفته است. و بلاشک در آن قیام خونین چیزی‌هایی نهفته است که فقط منحصر به آن زمان نبوده و آن موارد مربوط به تمامی زمان‌ها می‌شود.

قیام امام حسین(علیه السلام) از چنان عظمتی برخوردار است که در روایات آمده اگر کربلا نبود کعبه باقی نمی‌ماند. چنانکه به کعبه حمله کردند و آن را تخریب نمودند. یعنی اگر قیام امام حسین (علیه‌السلام) نبود، اسلام از بین می‌رفت.

خوردن هر خاکی، حرام است ولی خوردن تربت حرم امام حسین(علیه السلام) اگر به قصد استشفاء باشد، مستحب و خداوند شفای بیماری‌ها را در آن قرار داده است.

سجده بر تربت پاک سیدالشهدا در نماز باعث قبولی نماز می‌شود و نُه امام معصوم بعد از واقعه کربلا بر تربت حرم امام حسین(علیه السلام) سجده نموده‌اند.

بنابر روایات در روز عرفه خدای متعال اول به زائران امام حسین(علیه السلام) نگاه می‌کند بعد به زائران بیت الله الحرام در صحرای عرفات.

اینها عظمت واقعه کربلا و حضرت سیدالشهدا(علیه السلام) را می‌رساند. پس منطقی و عقلانی است که اولاً این واقعه بزرگ تاریخ که تنها یک رخداد تاریخی نیست بلکه یک فرهنگ است را بازکاوی نماییم و درس‌های موجود در آن را آموخته و عامل باشیم.

امام حسین(علیه السلام) در نامه‌ها و سخنرانی‌هایشان، انگیزه خود را از قیام ، بیان فرموده‌اند. امام، زمانی که به مکه رسیدند برای سران قبایل مختلف؛ نامه‌هایی نوشتند و توسط چهار سفیر آنها را به دست ایشان رساندند؛ چرا كه در آن عصر، نظام به صورت قبیله‌ای بود. اگر رئیس قبیله چیزی را می‌پذیرفت، مردم را نیز با خود همراه می‌کرد و اگر موردی را نمی‌پذیرفت مردم نیز حق پذیرش نداشتند. پس نامه‌ها به سوی روسای قبایل ارسال شد.

بنا به نقل طبری، یکی از این نامه‌ها توسط سفیر امام "سلیمان بن رزین" برای پنج نفر از سران قبایل شهر بصره که عبارت بودند از: مالک بن مسمع بکری، احنف بن قیس تمیمی، منذر بن جارود عبدی، مسعود بن عمرو ازدی، قیس بن هیثم ارسال شد.(1)

"منذر بن جارود" پس از دریافت نامه، سلیمان، سفیر امام را به همراه نامه تحویل ابن زیاد داد. و ابن‌زیاد یک شب قبل از حرکت به سوی کوفه، دستور داد سلیمان را گردن زدند.

نامه امام به سران قبایل بصره کوتاه است. اما در دو جمله انگیزه خود را از رفتن به کربلا و قیام خود را بیان می‌فرماید:

1- "فَانَّ السُّنَّة قد اُمیتَت" یعنی بدرستی که سنت و روش و منش‌های پیامبر اکرم(صلی الله علیه و آله) از میان جامعه اسلامی رخت بر بسته است و مرده است.

از رحلت پیامبر زمان زیادی نگذشته است اما دیگر خبری از سنت‌های رسول خدا نیست. پیامبر اکرم جامعه نبوی ایجاد کرده بود ولی اکنون تبدیل شده به جامعه اموی و افرادی چون معاویه و یزید حاکمان آن بوده‌اند.

پیامبر جامعه ارزشی ایجاد کرده و اکنون تبدیل شده به جامعه غیر ارزشی.

پیامبر جامعه ولایی ایجاد کرده بود ولی اکنون به جامعه سلطنتی تبدیل شده و قصر و بارگاه و ثروت‌اندوزی و ظلم و ستم ایجاد شده است.

پیامبر در مسجد در حضور مردم می‌فرماید من هیچ اجری از شما نمی‌خواهم فقط به خاندانم دوستی و محبت ورزید. "لا اسئلکم علیه اجراً الا مودة فی القربی."(2)

ولی آنان با اهل بیت پیامبر چه کردند؟

فدک را از حضرت زهرا(علیهاالسلام) غصب کرده و او را به شهادت رساندند. با امیرالمومنین علی(علیه‌السلام) سه جنگ راه انداختند و بعد هم او را در محراب، به شهادت رساندند. امام حسن(علیه‌السلام) را نیز به شهادت رساندند و در آخر با امام حسین(علیه السلام) به جنگ برخاستند.

آنان اجر رسالت پیامبر را اینگونه دادند و سنت‌شکنی کردند.

2- و البِدعَةَ قد اُحییَت؛ (جای عمل به سنت پیامبر) در دین، بدعت و تغییرات ایجاد كرده‌اند.

امام دومین علت قیام خود را بدعت گذاری در دین اعلام كرده‌اند.

ایشان احکام را تغییر داده‌اند و برخی احکام حلال را حرام و اعمال حرام را حلال اعلام کرده‌اند. حتی در اذان هم تصرف کرده و آن را کم و زیاد نموده‌اند.

امام حسین(علیه السلام) با قیام خود می‌خواهد، سنت‌های پیامبر را زنده کند و مقابل بدعت‌ها بایستد و آنها را از بین ببرد تا دین از خطرات مصون بماند.

امام حسین(علیه السلام) وقتی دیدند که سنت پیامبر از بین رفته و بدعت‌ها جای آن را گرفته، سکوت را جایز ندیده و قیام کردند تا دین الهی را زنده نگه دارد که اگر این کار را نمی‌کردند معلوم نبود چه بلایی به سر دین می‌آمد.

و اکنون دین به دست ما رسیده و در مقابل این دو دغدغه فرزند رسول خدا مسئولیت داریم. آیا ما برای زنده نگهداشتن سنت پیامبر اکرم تلاش می‌کنیم؟ آیا سنت‌های رسول خدا را عمل می‌کنیم؟

چقدر روش‌های اخلاقی رسول خدا را شناخته‌ایم و به کار می‌گیریم؟ در مقابل خانواده، دوستان و مردم چقدر با گذشت و ایثار هستیم؟ چقدر به نیازمندان و فقرا توجه داریم؟ حق همسایه‌ها را چگونه ادا می‌کنیم؟ چقدر پایبند به اصول اخلاقی هستیم؟ تا چه میزان به دنبال اجرای عدالت نبوی هستیم؟ چقدر به احكام و دستورات دین توجه داریم؟ در برپایی نماز چقدر حساسیت داریم؟ چقدر در مورد بدعت گذاری‌های در دین دقیق هستیم؟ چقدر در مقابل بدعت‌ها می‌ایستیم و با آنها مبارزه می‌كنیم تا دین از آسیب‌ها در امان بماند؟ و ...

دوست عزیز، ای همشهری و ای هموطن. ای كسی كه عاشق و شیدای حسین هستی و وقتی نام دلربایش را می‌شنوی از خود بیخود می‌شوی! اگر می‌خواهی امام حسین(علیه‌السلام) را تجلیل کنی، سنت پیامبر گرامی را زنده کن .

ای خواهر و برادر اگر می‌خواهی با امام حسین(علیه السلام) همراه شوی در دین بدعت مگذار و با بدعت‌گذار مبارزه كن و برای ریشه‌كن شدن بدعت‌ها تلاش كن.

لازمه این که در دین بدعت نگذاریم اینست که دین را خوب بشناسیم، و بدانیم که فرمان الهی در احکام دین چیست؟ آنگاه است که درست عمل می‌کنیم. وقتی چهارچوب دین را شناختیم، وقتی سنت‌های رسول خدا را آموختیم، دیگر جایی برای بدعت و کارهای سلیقه‌ای و من درآوردی نمی‌ماند. آنوقت هست كه دقیقا بنا بر دستورات الهی عمل خواهیم كرد.

یادمان باشد که حسینی بودن صرفاً به مشکی پوشیدن و گریه کردن برای آن امام نیست گر چه آن نیز بزرگداشت شعائر الله است بلکه حسینی بودن به نحو اکمل یعنی همانند امام حسین(علیه السلام) عمل کردن و دغدغه‌های امام را داشتن. چرا که امام در نامه خود پس از بیان دو مطلب فوق، راه درمان را نیز می‌فرمایند که: "فَإن تَسمعوا قَولی أهدِکُم إلی سَبیل الرّشاد" یعنی اگر سخن مرا بشنوید شما را به راه سعادت و خوشبختی هدایت خواهم کرد. 

نوشته شده توسط منتظرامام زمان در پنجشنبه سوم بهمن 1387 ساعت 11:15 موضوع مقاله | لینک ثابت

حكومت جهانى امام عصر و نظريه جهانى‏شدن در عصر ما

قسمت اول

مفهوم جهانى‏شدن و برداشتهاى مختلف از آن

      چكيده

اين مقاله با تبيين مفهوم و برداشتهاى مختلف از پديده روز افزون جهانى‏شدن يا جهانى‏سازى به مقايسه دو آموزه "جهانى‏سازى مهدوى" با "جهانى سازى غربى" پرداخته و با تشريح ويژگى و شاخصه‏ها و تبعات هر يك - بويژه در آموزه دولت جهانى مهدى - برترى الگوى آرمانى جهانى‏سازى مهدوى براى نجات بشريت و حياتِ هستى را به شيوه مستدل و طى سه گفتار نمايان مى‏سازد و آموزه جهانى‏سازى غربى يا آمريكايى را به دليل ماهيت مادى، يك طرفه، سلطه گرانه، استكبارى و امپرياليستى مردود مى‏شمارد و آن را نفى مى‏كند.

      مقدمه 

جهانى‏شدن يا جهانى‏سازى،(1) پديده‏اى انكارناپذير در عالم امروز است و با پيشرفتهاى روزافزون بشرى بويژه در عرصه علوم، فناورى، ارتباطات و اطلاعات، حمل و نقل و ... جهان هر روز بيش از پيش به سوى تحقق تدريجى اين امر گام برمى‏دارد. نوشتار حاضر در سه گفتار اصلى، با تبيين مفهوم و برداشتهاى مختلف از اين فرايند، معتقد است كه در حال حاضر ماهيت اصلى پديده جهانى‏شدن، غربى و بويژه آمريكايى است كه در بطن آن سلطه گرى، استكبار ورزى، استثمار و امپرياليستى جديد نهفته است و اگر چه نمى‏توان از بسيارى جوانب مترقى و ايجابى آن چشم پوشيد؛ اما تبعات و پيامدهاى منفى و ويرانگر آن نيز براى بشريت و آحاد جامعه جهانى غير قابل انكار است.

مقاله حاضر با اشاره به اين پيامدهاى منفى، معتقد است آموزه و پديده جهانى‏سازى در اساس، پديده لازم و مثبتى است و بايد از اين راهبرد به نحو احسن سود جست و با اصلاح آفات و اِعمال صحيح، آن را در خدمت بشريت قرار داد، همانطور كه اديان الهى و بويژه اسلام و حتى مصلحين بشرى، جملگى جهانى انديشيده‏اند و همچنانكه آموزه‏هاى قرآنى و روايى اسلامى نيز خود را به صورت جهان‏شمول مطرح كرده‏اند.

طرح حكومت حضرت مهدى و جهانى سازى مهدوى نيز در حقيقت راهبرد آرمانى و نهايى جهان وطنانه اسلامى و نسخه درمان جامعه بشرى از آلام، حرمانها و تنگناهاى بى‏شمار خويش است.

مقاله حاضر با مقارنه جهانى‏سازى مهدوى با جهانى‏سازى غربى؛ ويژگى‏ها و شاخصه‏هاى هر دو - بويژه عصر مهدوى- را تبيين نموده و با ارائه استدلالهاى لازم، برترى بى‏چون و چراى الگوى جهانى‏سازى مهدوى را براى نجات بشريت و حياتِ هستى نمايان مى‏سازد. در اين راستا پژوهش حاضر قصد دارد به پرسش‏هاى ذيل پاسخ گويد:

پيش فرض اين نوشتار را نيز به اجمال مى‏توان اينگونه طرح نمود:

با وجود جوانب مثبت پديده جهانى‏سازى، ماهيت اصلى و فعلى اين پديده غربى و بخصوص آمريكايى، سلطه ورزانه و استكبارى است. در حاليكه نهضت و آموزه جهانى مهدوى، الگوى آرمانى و راهبردى برتر و متعالى است و نجات بشريت و حيات هستى را با خواست و اراده الهى به ارمغان خواهد آورد.

گفتار اول: مفهوم جهانى‏شدن و برداشتهاى مختلف از آن   

      • مفهوم جهانى‏شدن يا جهانى‏سازى

جهانى‏شدن بدون شك يكى از متداول‏ترين اصطلاحات دهه حاضر در جهان و پديده‏اى جدى و جارى در عرصه كنونى و دهه‏هاى آينده است. روزنامه نگاران، سياستمداران، مديران تجارى، دانشگاهيان و سايرين با به كار بردن اين اصطلاح قصد دارند نشان دهند كه پديده‏اى ژرف در حال وقوع است. جهان در حال تحول است و نظمى نو در عرصه اقتصاد، سياست و فرهنگ جهانى ظهور مى‏يابد. اما به كارگيرى اين اصطلاح در موارد بسيارى توسط افراد متفاوت براى اغراض گوناگون، چندان فراوان است كه تعيين موضوع مورد بحث در جهانى‏شدن، كاركردهاى اين اصطلاح و اثراتش بر نظريه و سياست معاصر را دشوار نموده است. بنابراين به رغم تداول مصطلح جهانى‏شدن يا جهانى‏سازى، هنوز تعريف جامع و مانع و با زوايا و ابعاد روشن و محسوس براى اين مفهوم جديد و دستخوش تحول كه عمر آن نيز كمتر از دو دهه است؛ ارائه نشده است.(2) البته تعاريف متعددى در اين باب عرضه شده؛ مثلاً در تعريفى بسيط، جهانى‏شدن را با چرخش آزاد سرمايه، نيروى كار و اطلاعات تعريف كرده‏اند يا آن را براى توصيف روندى به كار مى‏برند كه در آن اقتصاد جهانى، نيروهاى سياسى و فرهنگى به سرعت كره زمين را زير نفوذ قرار مى‏دهند و به خلق يك بازار تازه جهانى، سازمانهاى سياسى فرا ملى و فرهنگ جهانى تازه دست مى‏زنند. به نظر اينان دورنماى جهانى‏شدن، گسترش بازار جهانى سرمايه‏دارى ، گردش پرشتاب‏ترِ كالاها و انسانها، اطلاعات و قالبهاى فرهنگى است و از منظرى ديگر به معناى شكوفايى جوامع مدنى، عامل كاهش موانع در راه تجارت آزاد و تعميق وابستگى متقابل است و به يكسان سازى و يا مشابه كردن كشورها و فرهنگ‏هاى جهان مى‏انجامد.

در اين راستا با توسعه ماهواره‏ها، گسترش نظام‏هاى ارتباطى و الكترونيكى و افزايش رسانه‏ها و كاربرد اينترنت و ازدياد كانالهاى تلويزيونى و نفوذ فرامرزى آنها، مرزهاى ملى از بين رفته و يا كمرنگ مى‏شود. كشورها نقش گذشته خود را از دست مى‏دهند و به جاى قوانين داخلى، قوانين بين المللى حاكم مى‏شود. طى اين فرايند، قيد و بندهاى جغرافيايى، فرهنگى، مذهبى و ... كه بر روابط انسانى سايه افكنده، از بين مى‏رود. بدين ترتيب مى‏توان جهانى‏شدن را به فرايندهايى تعريف كرد كه بر اساس آن همه مردم جهان در جامعه‏اى واحد و فراگير به هم مى‏پيوندند و اين مفهوم در نمايى عام عبارت است از: در هم ادغام شدنِ بازارهاى جهانى در زمينه‏هاى تجارت و سرمايه گذارى مستقيم و جابه‏جايى و انتقال سرمايه، نيروى كار و فرهنگ در چارچوب آزادى بازار و شكافته شدن مرزهاى ملى، رقابت بى‏قيد و شرط در سطح جهانى، بويژه در سطح قدرت‏هاى بزرگ، گسترش نوآورى‏هاى تكنولوژيك، رشد روزافزون تجدد و نوگرايى، جهانى‏شدن توليد و مبادله و در اين راستا گذر از اقتصاد ملى به اقتصاد جهانى، حركت از جامعه صنعتى به جامعه اطلاعاتى، تمركز زدايى، توسعه فضاى رقابتى مبتنى بر ائتلاف و ادغام، يكپارچگى بازارهاى مالى جهانى و گسترده شدن مبادلات تجارى، مقررات زدايى و برداشته شدن ضوابط حمايت گرايانه بازرگانى داخلى و ملى.

بدين ترتيب مى‏توان جهانى‏شدن را بر حسب تعاريف موجود، شكل‏گيرى شبكه‏اى دانست كه در چارچوب آن، اجتماعاتى كه پيش از آن در كره خاكى دور افتاده و منزوى بودند، بر پايه وابستگى متقابل و وحدت جهانى ادغام مى‏شوند و ارتباط آنها با يكديگر چه در سطح فردى و چه در سطح اجتماعى، بسيار نزديك و متقارن و حتى چهره به چهره مى‏گردد و هويت انسانها از سيطره يك جامعه و يك ساختار اجتماعى ثابت خارج شده و از يك هويت سياسى، اجتماعى، فرهنگى و اقتصادى در عرصه بين المللى متأثر خواهد گشت.

كوتاه سخن آن كه بسيارى از صاحب نظران، ويژگى‏هاى عصر جهانى‏شدن را در مفاهيمى چون ظهور دهكده الكترونيكى جهانى، انقلاب اطلاعاتى، فشردگى زمان و مكان، گسترش جهان آگاهى، پايان جغرافيا و عصر سيبرنيتيك خلاصه كرده‏اند. دوره‏اى كه روابط فراملى جايگزين روابط بين المللى مى‏گردد و جامعه مدنى جهانى به عنوان شبكه‏اى از سازمانهايى كه اهداف و آرمانهايش مرز نمى‏شناسد، به عنوان مظهرى از روابط فراملى آشكار مى‏گردد.

      • برداشتهاى مختلف از جهانى‏شدن

از منظر برخى صاحب نظران، در رهيافت‏هاى مختلف، سه نوع جهانى‏شدن ملحوظ است:

1- جهان گرايى راستين و كامل كه هم مادى و هم معنوى است و علاوه بر توسعه اقتصادى، تعادل سياسى و اجتماعى و تعالى فرهنگى و انسانى را در بردارد.

    2- جهان‏گرايىِ ناقص و نارسا كه صرفاً اقتصادى و تك ساختى است

    3- جهان‏گرايى كاذب و سلطه جويانه و تنازعى كه همان جهانى‏سازى آمريكايى با ماهيتى سياسى و سلطه جويانه و انحصار طلبانه است كه با لحاظ آمريكا در رأس قدرت جهانى، يكه‏تازانه به دنبال افزايش قدرت اين كشور و افزايش وابستگى جهانى به آمريكا است.(4)

اما شايد بتوان گفت كه درباره فرايند جهانى‏سازى يا جهانى‏شدن دو ديدگاه اساسى وجود دارد: يكى ديدگاه مثبت‏نگر و ديگرى منفى‏نگر. از ديدگاه مثبت نگر، جهانى‏سازى مى‏تواند با استفاده از عرصه فن آورى اطلاعات (IT) همانند پلى، تمام دنيا و شهروندان آن را متحد كرده و محروميت‏هاى علمى، اقتصادى، سياسى، اجتماعى و فرهنگى را از بين ببرد يا كاهش دهد. هنجارهاى پسنديده دينى، اخلاقى يا دست كم انسانى را بر جهان حكم‏فرما كند و نوعى وحدت بهينه، مثبت و متكامل را ميان بشريت ايجاد نمايد. جهانى‏سازى مى‏تواند مردم دنيا را هم پيكر نمايد تا همانند يك اندام‏واره در فكر صلاح و اصلاح يكديگر بر آمده و در سنگرى واحد عليه تمام عوامل مُخلّ تكامل بشرى مبارزه كنند.

اما بر مبناى ديدگاه دوم، متأسفانه فرايند جهانى‏سازى فعلى اگر چه داراى برخى فوايد از موارد پيش‏گفته بوده است، ولى در حقيقت هدف اصلى آن، چيزى نيست جز يكپارچه كردن جهان و ادغام آن در بازار مشترك جهانى به رهبرى دنياى سرمايه دارى به سردمدارى آمريكا. بازارى كه همه مؤلفه‏هاى حيات اجتماعى، از اقتصاد و سياست تا فرهنگ، به زبان منفعت‏طلبى و استكبار ورزى ترجمه مى‏شود و سلطه بى‏چون و چراى تمدن غرب و استيلاى بيش‏تر كشورهاى دارا عليه كشورهاى فقير را به دنبال دارد. امروزه حتى برخى از انديشمندان غربى از جهانى‏شدن به عنوان يك خطر و تهديد بالفعل و بالقوه در راستاى آمريكايى شدنِ جهان نام مى‏برند.

به همين دليل، برخى همانند والرشتاين، دان دويچ و لستى، با نگاهى بدبينانه جهانى‏سازى را اقتصادى سازى جهان، استثمارگرى و استعمار شوندگى جهانى مى‏دانند. چرا كه نظريه آنان به جوهره هژمونيك، تنازعى و هابسى - داروينيستى اين فرابرد معطوف شده است؛ فرايندى كه در حقيقت، داروينيسمِ جهانى را ترويج مى‏كند. نظريه سياست قدرت هانس مورگنتا، نظريه و بلكه راهبرد و دكترين تنازع تمدن‏هاى هانتينگتون، سياست جنگ صليبى نو محافظه كاران آمريكايى، اشغال، يكه‏تازى، يك‏جانبه گرايى و نظامى‏گرى آنان تحت عنوان مبارزه با تروريسم، تهديد و ارعاب نظامى و امنيتى و براندازى يا اشغال‏گرى و تجزيه كشورها و دولت‏ها از جمله آثار و عوامل تحقق جهانى‏سازى غربى است كه مدعى جامعه جهانى تك‏قطبى و سرمايه سالارانه با سلسله مراتب قدرت و سلطه بوده و علاوه بر استفاده از ميلتياريسم، از شيوه‏ها و ابزارهاى تازه تحميق علمى و فرهنگى و تطميع اقتصادى و تكنولوژيكى بهره مى‏گيرد.

بى‏دليل نيست كه انديشمندانى مانند پولانى، اسكات گرى، هوتن و فركلا نيز از اين فرابرد جهانى‏سازى، با تعابيرى مانند غربى‏سازى، آمريكايى سازى، و گاه نئوامپرياليسم در قالب نظام تازه تك‏قطبى و دهكده جهانى ياد كرده‏اند.(5)

جهانى‏سازى از نوع غربى يك پروژه تحميلى و يك طرح مهندسى اجتماعى در سطح كلان سيستمى است كه ايدئولوژى غربى را تحميل مى‏كند و با تكيه بر بنيادهاى نئوليبراليستى و سرمايه دارى، در صدد فراگير كردن شيوه زندگى آمريكايى و غربى كردن انسانها و ترويج فرهنگ مصرف و اصالت سرمايه است. پيروان اين نگرش، جهانى‏شدن را مقوله‏اى ارادى و در كنترل عده‏اى خاص مى‏دانند. به زعم آنان، اين اراده در حال حاضر در اختيار جهان سرمايه دارى است. مى‏توان گفت كه از اين ديدگاه، جهانى‏شدن مرحله تازه‏اى از امپرياليسم است كه در آغاز به صورت همبستگى ظاهر شده و اخيراً خود را در چهره جهانى نمايانده است. شون هيلى به عنوان يكى از مخالفان جهانى‏شدن، آن را پروژه‏اى تحميلى مى‏داند و عقيده دارد كه تنها حوزه‏هاى بخصوصى جهانى شده است. به گفته وى در خلال دهه 90 نه‏تنها ثروت جهانى نشده است، بلكه در دست عده‏اى خاص متمركز گرديده است. تكنولوژى با آنكه بسيار تواناتر از گذشته گشته، اما جهانى نشده است و حتى رشد اقتصادى كه پايه و اساس برترى تاريخى سرمايه دارى است، صورت جهانى نيافته است.(6)

      • ابعاد و دستاوردهاى منفى جهانى‏سازى غربى (بطور اخص)

بدين ترتيب و به باور بسيارى و همانطور كه ذكر شد؛ جهانى‏سازى غربى يكى از غالب‏ترين برداشتهاى نظرى و عملى از اصطلاح و مفهوم جهانى شدن است. به اعتقاد بسيارى، جهانى‏سازى در اساس خود مستلزم غربى شدن جهان و پوششى براى سلطه سرمايه دارى است. لذا اين اصطلاح بطور غالب، واژه‏اى جايگزين براى گفتمانها و مصطلحاتى كهنه‏تر همانند امپرياليسم و نيز نوگرايى است. جهانى‏شدن به عنوان مفهوم جايگزين امپرياليسم، توجه ما را به سلطه كشورهاى بسيار توسعه يافته بر كشورهاى در حال توسعه يا سلطه شركتهاى فرا مليتى بر اقتصادهاى ملى و محلى معطوف مى‏كند. از اين گذشته جهانى‏شدن مى‏تواند به عنوان مفهومى پوششى، وحشت جهانيان را از استعمارگرايى خنثى كند. اين مفهوم مى‏تواند در قالب گفتمان امپرياليسم نو، استثمار دائمى بسيارى از كشورهاى دنيا توسط ابرقدرتها و شركت‏هاى غول‏پيكر فراملى را پنهان سازد و لذا برخى ابعاد مخرب‏تر و وحشيانه‏تر توسعه معاصر را مخفى نگاه دارد.

حتى كليّت جهانى‏شدن از نگاه منتقدان، نابودى سنن محلى، وابستگى مستمر كشورهاى فقير به كشورهاى ثروتمند، نابودى محيط زيست، همگون شدن فرهنگ‏ها و شيوه زندگانى روزمره را به همراه مى‏آورد.

حتى ماركسيست‏ها، ليبرال‏ها و هواداران چند فرهنگى بودنِ جهان كه بر تهديد حاكميت ملى، سنن محلى و دموكراسى مشاركتى از سوى نيروهاى جهانى انگشت مى‏گذارند يا هواداران محيط زيست كه از پيامدهاى اكولوژيك مخرب جهانى‏شدن عنان گسيخته هراس دارند و محافظه كاران كه جهانى‏شدن را تهديدى براى فرهنگهاى ملّى و محلى و تقدس سنت‏ها به شمار مى‏آورند.(7)

شايان ذكر است كه جهان سرمايه دارى به رهبرى آمريكا، نيز از انديشمندان و نظريه پردازان پروپا قرصى نيز سود مى‏برد كه بشدت طرفدار نظريه جهانى‏سازى آمريكايى و در سايه مكتب ليبرال دموكراسى مى‏باشند. از جمله به عقيده باركر، جهانى‏شدن با توجه به گسترش سلطه سرمايه دارى آمريكا، امرى طبيعى و تحقق آن به سود همه مردم جهان است. لذا سرمايه دارى آمريكايى مى‏بايست مردمِ تحت سلطه خود را قانع كند كه راه و رسم آمريكايى، همان پديده‏اى است كه آنان مطالبه مى‏كنند و در اين گير و دار البته هژمونى آمريكا امرى طبيعى و به سود همه مردم جهان است.(10)

همچنين فرانسيس فوكويا كه فرجام تاريخ را در غلبه تمدن و فرهنگ آمريكايى و مكتب ليبرال دموكراسى مى‏بيند با نخوتى آشكار منظر خود را از جهانى‏شدن آمريكايى چنين بيان مى‏كند:

فرآيندى بنيادى در كار است تا الگوى تكاملى مشتركى براى كل جوامع انسانى ديكته كند. بطور فشرده، جهانى‏شدن چيزى شبيه تاريخ جهانى بشر در راستاى دستيابى به ليبرال دموكراسى است.(11)

جالب اينجاست كه اين ادعاهاى مغرورانه در حالى صورت مى‏گيرد كه امروزه شاهد بحرانهاى متعددى در دنياى غرب (آمريكا و اروپا) هستيم كه از جمله آنها بحران معنويت، بحران مشروعيت، بحران هويت، بحرانهاى اخلاقى و فساد اقتصادى، و بحران محيط زيست مى‏باشد. عارضه‏هاى اين بحران‏هانيز ظهور گسترده‏اى يافته است كه از جمله آنها: آلودگى محيط زيست، ماشينى شدن و مادى شدن سپهر زندگى انسان غربى، افول نظام‏هاى تعليم و تربيت، بى‏معنى شدن و يا كاهش معناى زندگى، از خود بيگانگى افراد و جوامع، ناهنجارى و ازهم‏گسيختگى خانواده‏ها، فقدان عدالت اجتماعى، كنترل احزاب سياسى، محدوديت آراء و عقايد عمومى و اِعمال آن، ظهور تعصبات نژادى و ملى، عدم عاطفه و روابط صميمانه ميان افراد، بى‏احترامى به قانون و ظهور ونداليسم اجتماعى، تقليل امنيت اجتماعى و رفاه اجتماعى، گسترش بى‏حد و مرز بى‏بندوباريهاى جنسى و خشونت‏هاى فردى و اجتماعى.

بديهى است چنين حقايقى بيانگر آن است كه نه جهان غرب و نه الگوى جهانى‏سازى غربى نتوانسته و نمى‏تواند در پرتو مكتب مادى گرايانه ليبرال دموكراسى، به ارمغان آورنده معانى جديد و آرمانى براى حيات بشرى باشد. امروزه اگر چه جامعه غرب از ليبراليسم به ليبراليسمِ نو گرايش يافته است؛ اما حتى برجسته‏ترين فيلسوف جهان معاصر يعنى يورگن هابرماس اين گرايش تازه غرب را به ليبراليسم وحشى تعبير نموده است.(12) ليبراليسمى كه براى جهانيان چيزى جز افزايش جنگ، فقر و نابرابرى به‏بار نياورده است. هر چند براى غربى‏ها نتيجه‏اى جز افزايش قدرت، ثروت و شكاف بيشتر ميان كشورهاى فقير و غنى در بر نداشته است و هژمونى آنها را بر جهان افزوده است و به جاى صلح جهانى، ناامنى‏هاى بين المللى را دامن زده است.

در سايه جهانى‏سازى غربى، وقتى صاحبان قدرتمند كارتلها و تراستها كه در عين حال، نظام اطلاع‏رسانى جهانى را نيز در اختيار خود گرفته‏اند، در شرايطى نابرابر راه بر چشمان ملت‏هاى فقير مى‏بندند و از ره‏آورد اين كورچشمى تحميلى و ارتباطات يك سويه دست در جيب رقيب ناتوان مى‏كنند. آيا مى‏توان مانند فوكوياما همچنان خوشبينانه از اعتماد متقابل سخن گفت؟

امروزه پنج غول اقتصادى يعنى آمريكا، ژاپن، فرانسه، انگليس و آلمان از جمع دويست كارتل و تراست بزرگ جهان، يكصد و هفتاد مورد از آنها را زير يوغ خود گرفته‏اند. بر پايه گزارش سازمان ملل متحد، اندازه منابع ملى و نقدينگى 358 نفر از اعضاى اليگارشى قماربازان جهانى مساوى منابع مالى دو و نيم ميليارد انسان است. از سويى حجم شگفت‏انگيز قدرت و ثروت در قالب شركت‏هاى چند مليتى، به سادگى مرزهاى دولتى و هويت‏هاى ملى را در هم مى‏شكند و ارزش‏هاى مورد نظر را - كه همان ليبراليزم نو مى‏باشد - بر جهان حاكم مى‏كند. انديشمندى بنام خوزه دوكاسترو در آثار گوناگون خود با آمار و ارقام ثابت كرده است كه همين كره خاكى مى‏تواند چند برابر جمعيت كنونى خود را نان دهد و جهان هم در آرامش و صلح دائم به سر برد. وى در كتاب سياه گرسنگى جهان معاصر را چنين ترسيم كرده است: در عصر ما اكثريتى هستند كه خوراك ندارند و اقليتى كه خواب ندارند. آيا چنين وضعيتى دستاوردهاى مستقيم جهانى‏سازى به شيوه غربى نيست؟ البته اين ابعاد منفى تنها به حوزه اقتصادى و رفاه زدگى كشورهاى دارا و فقرزدگى كشورهاى ندار ختم نشده است، بلكه تخريب بنيادهاى فرهنگى، ارزشى و اخلاقى آنها را نيز بدنبال داشته و دارد. از ديد هورك هايمر جهانى‏شدن براى بورژوازى، حكم آب براى ماهى را دارد. بنابراين بورژوازى ناگزير است زمينه‏هاى فرهنگى مورد نياز را در كشورهاى مختلف بسترسازى كند. و چنين است كه مى‏بينيم جهانى‏شدن اقتصاد، از جهانى‏شدن فرهنگ و فرو ريختن ارزشها و باورها و خرده فرهنگ‏هاى محلى، بومى و ملى سر در مى‏آورد.(13)

بديهى است نتيجه و ابعاد منفى چنين جهانى‏شدنى به رفع فقر، نابرابرى، تبعيض، جنگ و خشونت و ... نيانجامد. بايد پرسيد چگونه چنين امرى مى‏تواند متوقع باشد؟ در حاليكه امروزه كشورهاى توسعه يافته صنعتى و فراصنعتى، كمتر از بيست درصد جمعيت جهان را در خود جاى داده‏اند، حال آنكه بيش از هشتاد درصد ثروت جهان را به كيسه كارتلها و تراست‏هاى خودى ريخته‏اند؟!

بايد اذعان نمود كه متأسفانه ديانت حاكم مسيحى و ارباب كليسا در جهان غرب نيز نتوانسته است به مقابله لازم با تبعات منفى اين‏گونه جهانى‏سازى يكسويه و امپرياليستى بپردازند. همچنانكه فيلسوف فرانسوى يعنى پيربورديو فراتر از اين ادعا، كليساى مسيحى را به همسويى با اين روند و منفعت‏خوارى از اين جريان ناسالم جهانى متهم كرده است. به عقيده وى:

كليساى كاتوليك دشمن سرمايه دارى نيست. اين كليسا مايل است مشتى از مزاياى نئوليبراليسم را از آنِ خود سازد و از اروپا مى‏خواهد نئوليبراليسم را با كاتوليسيسم در هم آميزد. اين همان سرمايه دارى كشيش زده است.(14)

جالب‏تر آنكه بدانيم متأسفانه امروزه بسيارى از تجاوزطلبى‏هاى آمريكا و تهاجمات اين كشور به ساير كشورهاى مستقل با آموزه‏هاى مسيحيت بنيادگرا و همراهى كشيشان و كليساى اين نحله از مسيحيت مى‏باشد كه به آن صهيونيزم مسيحى(15) نيز گفته مى‏شود كه در همگرايى با صهيونيزم، معتقد به ظهور دوباره حضرت مسيح در بيت المقدس و نجات يهوديان و انهدام ساير اديان، تمدن‏ها و فرهنگ‏هاى متعارض، از جمله مسلمانان بدست اين منجى بوده و در اين راستا هرگونه اعمال جنايت و سركوب و قساوت را براى صهيونيزم به عنوان زمينه‏ساز ظهور منجى موعود مسيحى و ابزار دست آن توجيه مى‏نمايند. بنابراين هم‏پيمانى و هم‏پيوندى مستحكم زمامداران آمريكايى با صهيونيسم در اين راستا توجيه‏پذير است.

با تبيين برداشتهاى مختلف جهانى‏شدن، بويژه ابعاد منفى پروژه جهانى‏سازى غربى، مى‏توان به روشنى ادعا نمود كه حكومت جهانى و جهان‏شمول حضرت مهدى هيچكدام از شاخصه‏هاى منفى پيش‏گفته را ندارد و ضمن برخوردارى از زوايا و ابعاد مثبت جهانى‏سازى، راهبردى حقيقى و متعادل براى اين طرح فراگير است.

حكومت جهانى امام عصر و نظريه جهانى‏شدن در عصر ما

(2)

گفتار دوم: جهان‏گرايى و جهان ‏شمولى اسلام

جهانى‏سازى و جهان‏گرايى علاوه بر اينكه همواره يكى از اهداف مصلحين بزرگ بشرى بوده است؛ اساساً ريشه در تعاليم و رسالت اديان بزرگ الهى دارد و مى‏توان آن را يكى از اصلى‏ترين آرمان‏هاى همه انبياء و اديان بزرگ الهى از جمله اسلام به شمار آورد.(1) بنابراين اين اصطلاح واژه جديدى نيست و در حقيقت در عصرِ حكومت حضرت مهدى اين رسالت نبوى و هدف اولياء الهى و ائمه طاهرين‏عليهم السلام را به بهترين شكلِ ممكن محقق خواهد ساخت و اين طرح جهانى را تكميل خواهد نمود. زيرا در غير اين صورت خاتميت دين اسلام معناى حقيقى خود را از دست داده و به واژه‏اى بى‏معنا تبديل خواهد شد.

ريشه‏هاى جهان‏شمولى دين اسلام در مبتنى بودن آن بر فطرت، انعطاف‏پذير بودن آموزه‏هاى آن و حركت و تطابق اجتهاد آن بر مبناى مقتضيات زمان و مكان نهفته است. بايد اذعان نمود كه اسلام و دستورهاى آن با فطرت انسانى كه همان بُعد ثابت حيات انسانى است؛ هماهنگ است و به همين خاطر اسلام دين جامع و فراگير بوده و مى‏تواند جهان‏شمول گردد. از سويى عناصر جهانى‏شدن نيز در مذهب تشيع به وفور ديده مى‏شود. از جمله شيعه بيشترين ملازمت را در بين مذاهب با خردورزى دارد. لذا اين عناصر را مى‏توان در عقلانيت، اجتهاد، عدالت، مهدويت و فرازمانى و فرامكانى بودن پيام تشيع ملاحظه نمود و تمام اين عناصر مورد تاكيد و تصريح تشيع مى‏باشد.

در اينجا شايسته است قدرى به آيات و قرائن دال بر جهان‏شمولى اسلام پرداخته شود. از جمله در تعاليم اسلامى، از كره زمين به بيت و خانه تعبير شده و انسان به طور مطلق از هر نژاد و رنگ و زبان و مليت و طبقه‏اى، مالك اين خانه به حساب آمده است. در تفكر قرآنى، انسان - از هر نژاد و جنسيّت و طبقه‏اى - نماينده و خليفه خداوند در زمين است:

"وَ هُوَ الذى جَعَلَكُم خَلائِفَ الاَرض" (انعام/ 165)؛ اوست خدايى كه شما را [در زمين] جانشين [يكديگر] قرار داد.

اين مضمون حداقل در سه آيه ديگر در سوره‏هاى يونس (آيه‏هاى 13 و 73) و فاطر (آيه 39) آمده است كه رسالت كلى همه افراد انسانى را در اين زيست‏گاه كه زمين نام دارد؛ تبيين مى‏كند. پيامبران و رسولان الهى نيز راهنمايان براى همه انسان‏ها هستند و تعليم و تربيت و نظام بخشى به زيست فردى و گروهى انسان‏ها را بر عهده دارند تا مديران جامعه بشرى در همه ابعاد باشند.

قرآن كريم در رسالت اولين رسولان الهى چنين گفته است:

" وَ اِذ قَالَ رَبُكَ لِلمَلائِكَةِ اِنِّى جَاعِلٌ فِى الارضِ خَليفَةً " (بقره/ 30)؛ و چون پروردگار تو به فرشتگان گفت: من در زمين جانشينى خواهم گماشت.

و در خطاب به داود پيامبر عليه السلام چنين آمده است: " يا داودُ اِنّا جَعَلنَاكَ خَليفَةً فِى الاَرض " (ص/ 26)؛ اى داود ما تو را در زمين به خلافت و جانشينى گمارديم.

اين آيات بيانگر آن است كه رسول ‏حق، به عنوان نماينده و مدير منصوب الهى در كل پهنه زمين مأموريت مى‏يابد؛ نه در بخش خاص يا نژادى ويژه. درباره پيامبر اسلام اين رسالت جهانى و فراگير با صراحت بيشترى مطرح گرديده است:

1 - تَبَارَكَ الذى نَزَّلَ الفُرقانَ عَلى عَبدِهِ لِيَكُونَ لِلعالَمينَ نَذيراً (فرقان/ 1)؛ بزرگوار است پاك خداوندى كه قرآن را بر بنده خاص خود نازل فرمود تا اهل عالم را متذكر و خدا ترس گرداند.

2 - قُل يَا اَيُها الناسُ اِنِّى رَسولُ اللهِ اِلَيكُم جَميعاً (اعراف/ 158)؛ بگو: اى مردم، من پيامبر خدا به سوى همه شما هستم.

3 - وَ مَا اَرسَلناكَ اِلا كَافّةً لِلنَّاسِ بَشِيراً وَ نَذِيراً (سبا/ 28)؛ و ما تو را جز مژده‏آور و هشدار دهنده براى تمامى مردم نفرستاديم.

اين آيات بيانگر آن است كه هدف اسلام همانند ساير اديان بزرگ الهى، اصلاح كليت جامعه انسانى در فراخناى گيتى و بدون توجه به حدود جغرافيايى و مرزهاى ساختگى است. به همين خاطر اين اديان و از جمله اسلام همه حكومت و دولت‏ها را وراى مرزها و نژادهايشان به يك دين و دولت واحد و مركزيتى يگانه فرا مى‏خواند. همچنانكه در صدر اسلام، پيامبر به حكام ايران، مصر، حبشه، يمن، روم و ... نامه مى‏نويسد و آنان را به تن دادن به مديريت واحد در جامعه انسانى دعوت مى‏نمايد.

براى تبيين اين اصل محورى، واژه‏هاى "الانسان" و "الناس" در قرآن بارها به كار رفته است. نزديك به 240 بار كلمه "الناس" در قرآن آمده و نزديك به 65 بار كلمه "الانسان" تكرار شده كه واژه‏اى عام براى همه افراد انسانى مى‏باشد، و در بسيارى از موارد عموميت و كليت خطاب‏ها بسيار روشن است. مانند: "قُل يَا اَيُهَا النَاسُ اِنَّمَا اَنَا لَكُم نَذِيرٌ مُبينٌ (حج/ 49)؛ بگو: اى مردم! من براى شما فقط هشدار دهنده‏اى آشكارم. و يا "اِنِّى جَاعِلُكَ لِلنَاسِ اِمَاماً" (بقره/ 124)؛ من تو را پيشواى مردمان قرار دادم.

در اين خطاب‏هاى قرآنى هدايت الهى و آموزش‏هاى پيامبران براى همه انسان‏ها ضرورى شمرده شده است، و فرق‏ها و امتيازهاى موهوم كه ممكن است يگانگى و يكپارچگى جامعه انسان را بگسلد، باطل و پوچ معرفى گشته است. بدين گونه نگرش قرآنى به انسان و رهبران جامعه انسانى فراگير و جهانى است كه هيچ مرز و مانعى را در راستاى اهداف بلند جهان‏شمول و جهان وطنانه خويش نمى‏شناسد.(2)

در آيه 143 سوره بقره به صراحت بر مسأله جهانى‏سازى تأكيد شده و آن را مسئوليت خطير جامعه اسلامى به شمار آورده و از آنها مى‏خواهد با تمام توان خود در ساخت ‏و ساز ملت‏ها و اصلاح جوامع بشرى در سراسر جهان بكوشند. آنجا كه مى‏فرمايد: "وَ كَذلِكَ جَعَلنَاكُم اُمَّةً وَسَطاً لِتَكُونُوا شُهَداءَ عَلى النَاسِ وَ يَكونَ الرَسُولُ عَلَيكُم شَهِيداً"؛ و ما شما مسلمين را با آيين اسلام هدايت كرديم به اخلاق معتدل و سيرت نيكو، تا گواه مردم باشيد و ساير ملل عالم نيكى و درستى را از شما بياموزند. و پيغمبر را گواه شما كرديم تا شما از وى بياموزيد.

همچنين قرآن در آيه 28 سوره فتح فرموده است: "هُوَ الذِى اَرسَلَ رَسُولَهُ بِالهُدَى وَ دِينِ الحَقّ لِيُظهِرَهُ عَلَى الدِّينِ كُلِّهِ وَ كَفَى بِاللَّهِ شَهِيداً"؛ او خدايست كه رسول خود را [بقصد] هدايت و دين حق فرستاد تا او را بر همه اديان دنيا غالب گرداند و [بر حقيقت اين سخن] گواهىِ خدا كافيست.

در اين آيه به برترى فرهنگ اسلامى اشاره شده تا شايستگى آن بر ديگر فرهنگ‏ها را در راستاى جهانى‏سازى اسلام و ايجاد حيات طيبه براى همه عالميان مبرهن سازد. از ديدگاه آيات الهى در چنين حيات مؤمنانه‏اى بركات الهى، جهان را فرا خواهد گرفت:

وَ لَو اَنَّ اَهلَ القُرَى آمَنُوا وَ اتَّقَوا لَفَتَحنَا عَلَيهِم بَرَكاتٍ مِنَ السَمَاءِ وَ الاَرضِ (اعراف/ 96)؛ چنانچه مردم شهرها همه ايمان آورده و پرهيزكار مى‏شدند، همانا ما درهاى بركات آسمانى و زمين را بر روى آنها مى‏گشوديم.

بدين‏ترتيب هرگاه ايمان و تقوا (التزام به تعهدات انسانى) در جامعه گسترش يابد و انسان‏ها حريم خود و خدا را حفظ كنند؛ هرآئينه بركات الهى جهان را فرا خواهد گرفت. و اگر مسلمانان جهانيان را به اين حقيقت رهنمون شوند، آن‏گاه زمام جهانى‏سازى بشردوستانه را به دست گرفته و مسئوليت پيش‏گفته خويش را در برابر خدا و خلق به نحو احسن ادا خواهند نمود.(3) در اين صورت فرهنگ اسلامى جهانى خواهد شد و آگاهى و دانايى گسترش يافته و عدل، جهان را در بر خواهد گرفت و كليه نظام‏هاى سلطه و استثمار جهانى فرو خواهد ريخت.

ادامه مطلب

نوشته شده توسط منتظرامام زمان در شنبه دهم شهریور 1386 ساعت 8:31 موضوع مقاله | لینک ثابت

بقية الله يعني چه؟

عده اي بر اين باورند که مراد از « بقية اللَّه » در آيه شريفه « بقية اللَّه خير لكم ان كنتم مؤمنين» حضرت مهدى (عج) است. ممکن است اين سوال مطرح شود که مگرامام زمان (عج) در زمان رسول‏اللَّه(صلى‏اللَّه‏عليه‏وآله) وجود داشتند و شناختى از آن حضرت بوده كه چنين آيه‏اى نازل شده است.

بايد گفت اولا اين آيه از فرمايشات حضرت شعيب(عليه‏السلام) خطاب به قوم خود است. ثانيا آن چه درباره نسبت آيه با امام مهدى (عج) وجود دارد و باعث شهرت آن در محافل و منابر نسبت به آن حضرت شده است، بحث انطباق مفهومى آيه و تطبيق يكى از مصاديق آيه بر فردى است كه با تفسير آيه سازگار است.

زيرا «بقيه» به معناى باقى مانده است و مراد از آن سودى است كه به فروشنده مى‏رسد، يعنى آن چه بعد از پايان معامله برايش باقى مى‏ماند و آن را در در راه حوائج خود خرج مى‏كند. و مراد آيه اين است كه سودى كه از طرف خدا براى شما باقى مانده و خدا از طريق فطرت خودتان شما را بدان راهنمايى كرده، اگر مؤمن باشيد، براى شما بهتر از مالى است كه از راه كم‏فروشى و كم كردن پيمانه و ترازو تصاحب مى‏كنيد.

تفسير نمونه، با عبارت گوياترى «بقيةاللَّه» را چنين معنا كرده است:

هر موجود نافعى از طرف خداوند كه براى بشر باقى مانده و مايه خير و سعادت او گردد، «بقيةاللَّه» محسوب مى‏شود.

[1] از اين رو، امام زمان(عليه‏السلام) كه وجود شريفشان مايه بيشترين خير و بركت براى جامعه بشرى است، يكى از بهترين مصاديق اين آيه مباركه است. به قول يكى از قرآن‏پژوهان معاصر، از آن جا كه آيه‏هاى قرآن داراى مفاهيم جامع هستند و در عصرهاى بعد مى‏توانند بر مصداق‏هاى كلى‏تر و وسيع‏تر تطابق داشته باشند، اين آيه با امام زمان (عج) كه روشن‏ترين مصداق، «بقيةاللَّه» است، مطابقت مى‏كند.

براى كاملتر شدن پاسخ، خوب است به نظر يكى از دانشمندان اهل سنت نيز توجه نماييد. شبلنجى دانشمند شافعى، روايتى را نقل كرده‏اند كه «هنگامى كه (مهدى) قيام كند، بر كعبه تكيه زند و 313 تن از پيروانش نزد او گرد آيند. پس اولين چيزى كه مى‏گويد، اين آيه است: «بقيةاللَّه خير لكم ان كنتم مؤمنين». سپس مى‏فرمايد: منم «بقيةاللَّه» و خليفه او و حجت خدا بر شما. پس از آن، كسى بر آن حضرت سلام نمى‏كند، مگر اين كه مى‏گويد: «السلام عليك يا بقية اللَّه فى ارضه»؛ سلام بر تو اى باقى گذارده خدا در زمينش.[2]

بنابراين، گر چه مفاد اين آيه، از سخنان حضرت شعيب(عليه‏السلام) خطاب به قوم خود است، اما مصداق اكمل آن، وجود شريف حضرت صاحب الامر(عج) است.

نوشته شده توسط منتظرامام زمان در شنبه دهم شهریور 1386 ساعت 8:6 موضوع مقاله | لینک ثابت

 قرآن کريم در يکي از آيات شريف خود دوره اي را به نام دوره ارتداد براي جوامع اسلامي پيش بيني کرده، مي فرمايد:
يا أيّها الذين آمنوا من يرتدّ منکم عن دينه فسوف يأت اللّه بقوم يحبّهم و يحبّونه أذّلة علي المومنين اعزّة علي الکافرين يجاهدون في سبيل الله و لا يخافون لومة لائم ذلک فضل الله يؤتيه من يشاء واللّه واسع عليم.1
 اي کساني که ايمان آورده ايد، هر که از شما از دينش بازگردد چه باک؛ زودا که خدا مردمي را بياورد که دوستشان بدارد و دوستش بدارند. در برابر مؤمنان فروتنند و در برابر کافران سرکش؛ در راه خدا جهاد مي کنند و از ملامت هيچ ملامتگري نمي هراسند. اين فضل خداست که به هر کس که خواهد ارزاني دارد، و خداوند بخشاينده و داناست.
بر اساس اين آيه شريفه و با توجه به برداشتي که علامه طباطبايي (قدس سره) در تفسير الميزان در جلد پنجم (عربي) در توضيح اين آيه شريفه داشته اند و با توجه به رواياتي که از اهل بيت عصمت و طهارت (ع) رسيده است ما مي توانيم پيش گويي هايي براي آينده جوامع اسلامي، از جهت فرهنگي، سياسي و اقتصادي داشته باشيم. از جمله پيش گويي ها اين است که در دوران پاياني عمر زمان و يا به تعبير خود روايات آخرالزمان جوامع اسلامي و مسلمين دچار دو حرکت متعاکس از نظر برخورد با ارزش ها مي شوند.
بر اساس پيش گويي قرآن دوره ارتدادي براي جوامع اسلامي و مسلمين ممکن است رخ بدهد و در نقطه مقابل به جاي افرادي که مرتد شده اند انسان هاي ديگري با خصوصياتي که آيه شريفه يک يک آنها را ذکر مي کند،جايگزين مي شوند. از اين مطلب بر مي آيد که جوامع اسلامي و مخصوصاً جوامعي که از نظر بنيه هاي اعتقادي دچار ضعف هايي هستند يک دوره ارتداد يا برگشت از ارزش هاي ديني را پيش رو خواهند داشت. البته در نقطه مقابل انسان هايي خواهند بود که جايگزين اين انسان هاي مرتد مي شوند.
ارتداد در اينجا به معني برگشت از اصول اعتقادي نيست؛ آنچنان که در فقه مصطلح است. بلکه يک اصطلاح قرآني است که به معني برگشت از ارزش هاست. وقتي که ما مراجعه به روايات اسلامي مي کنيم مي بينيم در آنها هم نشانه هايي بر اين موضوع وجود دارد. بر همين اساس، بحثي تنظيم کرده ايم به نام آسيب شناسي آخرالزمان، يعني آفت هايي که ممکن است گروه هايي از مردم و يا ارزش ها و مقدسات در دوره آخر الزمان گرفتار آن بشوند. به عبارتي وقتي که شما خانواده را و برخورد پدر و مادر و فرزندان را در دوره آخر الزمان از ديدگاه روايات مورد دقت قرار مي دهيد مي بينيد که آسيب ها و آفت هايي در خانواده ها و در ارتباط بين افراد و اعضاء خانواده ممکن است وجود داشته باشد که اگر همه مؤمنين اين آفت ها و آسيب ها را به دقت از ديدگاه معصومين (ع) مورد مطالعه قرار بدهند چند نتيجه براي آنها خواهد داشت .

ادامه مطلب

نوشته شده توسط منتظرامام زمان در دوشنبه هشتم خرداد 1385 ساعت 23:31 موضوع مقاله | لینک ثابت

آخرالزمان و امام مهدي، عليه السلام

به انگيزه انتشار کتاب «امام مهدي، عليه السلام، از ولادت تا ظهور» نوشته سيد محمدکاظم قزويني، ترجمه حسين فريدوني
ظهور موعود الهي و منجي بشر متضمن دو عنصر اساسي و به هم پيوسته است: زمان دوران اين تحول در رويداد جهاني (آخرالزمان) و وجود شخص منجي و متکفل اين امر عظيم (امام مهدي، عليه السلام).
«آخرالزمان » اصطلاحي است در فرهنگ اديان بزرگ دنيا، به معناي آخرين دوران حيات بشر و قبل از برپايي قيامت. در فرهنگ اسلامي، آخرالزمان هم دوران نبوت پيامبر اکرم، صلي الله عليه وآله، تا وقوع قيامت را شامل مي شود و هم دوران غيبت و ظهور مهدي موعود، عليه السلام، را. در دوران معاصر، عده اي از مفسران و متفکران مسلمان از قبيل: مرحوم علامه طباطبايي، استاد شهيد مرتضي مطهري، سيد قطب، محمد رشيدرضا، شهيد سيد محمدباقر صدر و... با اتکا به آياتي از قرآن کريم (اعراف: 138، انبياء: 105، صافات: 171 و 172) استخلاف انسان در زمين، فرمانروا شدن نيکوکاران زمين (وراثت صالحان) و پيروزي حق بر باطل را به رغم جولان دائمي باطل به عنوان سرنوشت آينده بشر مطرح کرده اند و آيات و روايات مربوط به تحولات آخرالزمان را بيانگر نوعي فلسفه تاريخ مي دانند و به اعتقاد ايشان، عصر آخرالزمان عبارت است از دوران شکوفايي تکامل اجتماعي و طبيعي نوع انسان، چنين آينده اي امري است محتوم که مسلمانان بايد انتظار آن را داشته باشند و نبايد منفعل و دلسرد به «حوادث واقعه » بنگرند، بلکه با حالتي پر نشاط و خواهان صلاح جامعه انساني و آگاه از تحقق اهداف تاريخي انتظار، بايد سرشار از اميد، آمادگي و کوشش در خور اين انتظار مقدس باشند. در چارچوب اين برداشت، آخرالزمان قطعه معيني از تاريخ نوع انسان است که او بايد در آن حرکت تکاملي تدريجي خود را تا تحقق وعده الهي ادامه دهد.

ادامه مطلب

نوشته شده توسط منتظرامام زمان در شنبه شانزدهم اردیبهشت 1385 ساعت 16:45 موضوع مقاله | لینک ثابت

آخرالزمان را باور کنيم

»آخرالزمان« اصطلاحي است که طي سالهاي اخير بارها شنيده ايم و هر چه پيش مي رويم بر کاربرد آن افزوده مي شود.
گرچه آخرالزمان از اعتقادات خاص شيعه است و ريشه در تفکر اسلامي دارد اما منحصر به مسلمانان نيست و معادلهاي اين کلمه، در اديان ديگر کاربرد وسيع و متنوعي دارد. حتي در مکاتب و مباحث سياسي غير ديني نيز بحثهاي متعددي راجع به آن صورت گرفته است.
آنچه که در بين تمامي اديان و حتي مکاتب غير ديني راجع به »آخرالزمان« مشترک است، اشاره به مقطعي از تاريخ انسان است که در آن، بشر به عالي ترين برنامه و اسلوب اداره زندگي اجتماعي دست يافته و به وسيله آن فصل نويني از همزيستي متعالي توأم با صلح، آرامش، عدالت و رفاه جهاني را آغاز مي کند. تأکيد اديان و فرهنگهاي متأثر از آن بر اجتماع انسانها در قالب »مدينه فاضله«، »آرمان شهر«، »شهر سالم«، »اورشليم«، »اتوپيا« و... دقيقاً مبتني بر همين اعتقاد است. البته يکي از وجوه تمايز اعتقاد به آرمان شهر و جامعه موعود بر پايه اديان الهي با اعتقاد به اين موضوع بر پايه مکاتب دست ساز بشر (مکاتب اومانيستي)، ديدگاه هاي ارائه شده در زمينه ريشه تأسيس چنين جامعه اي است. پيروان اديان آسماني، ريشه آن را در »ظهور منجي آخرالزمان« مي دانند و پيروان ايسمهاي منحرف غير ديني، آن را ثمره سير تکاملي جوامع انساني دانسته و پايان تاريخ مي نامند.1
به هر حال آنچه مسلم و انکارناپذير است، انتظار تمام عالم براي فرا رسيدن روز موعود و نجات انسان از پليديها و زشتيها و آغاز حکومت صالحان بر کره خاکي است و البته مترقي ترين، کامل ترين و صحيح ترين باور، اعتقاد آخرالزماني شيعه مبني بر ظهور امام دوازدهم(ع)، حجت غايب، حضرت ولي اللَّه الاعظم، ارواحنا فداه، مي باشد

ادامه مطلب

نوشته شده توسط منتظرامام زمان در شنبه نهم اردیبهشت 1385 ساعت 16:28 موضوع مقاله | لینک ثابت

آثارتربيتي انتظار

بسم الله الرحمن الرحيم

 هر مطلب مفيد و مثبتي قابل تحريف است، مي شود با اندک تصرفي، اندک دخالتي مطلب راازمسير خودش منحرف کرد، شيطان کارش همين است که يک مطلب اصيل را وارونه کند، دين براي يک امري است، شيطان از دين چيز ديگري مي سازد. اين همه کساني که انسانهاي بسياري را منحرف کرده اند، يعني دين جعل کرده اند، حقيقت دين را مسخ کردند، شد يک چيزي که شيطان پسند باشد، انتظار هم از اين قبيله مستثني نيست، شياطين بهترين کارشان براي خودشان همين هست که انتظار را از معني اصلي خودش دور کنند، معني انحرافي برايش درست کنند، پس معني اصيل انتظار را ببينيم چيست تا معني انحرافيش مشخص بشود.

ادامه مقاله در ادامه مطلب

ادامه مطلب

نوشته شده توسط منتظرامام زمان در چهارشنبه ششم اردیبهشت 1385 ساعت 16:58 موضوع مقاله | لینک ثابت